گفتگو با مایکل دامت
به عنوان یک فیلسوف کاتولیک، آیا تابحال پیوند حاصلخیزی بین دیدگاههای دینی و فلسفیتان یافتهاید؟
دامت: من باید دوست داشته باشم که چنین پیوند حاصلخیزی واقع شود ولی نمیتوانم وانمود کنم که چنین اتفاقی افتاده است، و قسمتی از دلیلش این است که هرگز به آن اندازه که میخواستهام در فلسفه پیش نرفتهام. من قطعا آرزو داشتم که کاوشهایم را از ملاحظات کلی به تمام بخشهای مختلف درون فلسفه انتقال دهم. نمیتوانم بگویم که این آرزو را کنار گذاشتهام ولی این آرزو فرصتی به مراتب بیشتر از آنچه تصور میکردم از من گرفته، بخشی از دلیلش این است که من دائما نظراتم در مورد پایهها را مورد بازبینی قرار میدهم و بخشی از آن، به وظایف کلیام برای تدریس برمیگردد. من آرزو داشتم کتابی با عنوان واقعگرایی بنویسم و در آن بخشهای زیاد و مختلفی را مورد کاوش قرار دهم، از جمله آنچه که بطور سنتی مابعدالطبیعه خوانده میشود. من هرگز به قدر کافی به الهیات طبیعی، یعنی بخشی از فلسفه که به سوالاتی دربارهی وجود خدا میپردازد، نپرداختهام. اعتراف میکنم که بخشی از آن به خاطر این است که نظرات خودم در این مورد حالت مغشوشی دارد و بخشی به این خاطر است که آن حوزه، دورترین حوزه از پایههاست. پیش از آغاز پرداختن به این حوزه باید ابتدا تکلیف چیزهای زیاد دیگری را مشخص کرد.
من فکر میکنم که درون فلسفه یک آرایش سلسله مراتبی وجود دارد، به همین خاطر نباید اجازه داد که هیچ پیشتصوری از اینکه چیزها چطور پدید میآیند، به روی موضوع مورد نظرتان تأثیر گذارد. شما باید استدلال را دنبال کنید و ببینید به کجا رهنمون میشود. من نمیگویم پیگیری نظریات دربارهی ناواقعگرایی به نتایج ملحدانه منجر میشود، ولی اگر چنین شود، فکر میکنم علیرغم اینکه برایم ناخوشآیند است، چندان حائز اهمیت نباشد. عقاید دینیام به من میگویند که جایی مرتکب اشتباه شدهام.
آیا دامنهی پاسختان آن قدر وسیع است که شرکت در موضوعات و بحثهای عمومی مشخص، مثل کمپین علیه تبعیض نژادی را هم شامل شود؟ با توجه به اینکه موضوع چنین برنامههایی با موضوع فلسفهی شما بسیار فاصله دارد، آیا شما هنگام ورود به این برنامهها فلسفهتان را کنار میگذارید؟
دامت: از این جهت، من در ساختن چنین ارتباطهایی بسیار بد عمل کردهام. دلیلش این نیست که به مواضعم کاملا مشکوک هستم؛ بلکه عمیقا مطمئنم که آنها درست هستند. این ارتباطها بیشتر با عقاید دینی من پیوند خوردهاند [تا عقاید فلسفیام]. واضح است که اینها چیزهایی هستند که یک نفر به عنوان فیلسوف میتواند دربارهاش اظهار نظر کند، ولی از آنجا که من در موضوعات انتزاعیتر کار کردهام، هرگز به مقصود مورد نظر شما نزدیک نشدهام.
باتوجه به ضعف شدید در اطلاع رسانی فلسفه علم و موضوعات وابسته، برآنیم که با کمک همه دوستان و علاقه مندان به فلسفه علم، وبلاگی پویا جهت ارتقا فلسفه علم داشته باشیم.